Danas je 1. april, dan koji se u svijetu obilježava kao Dan šale i kada ljudi obično saopštavaju lažne novosti i prave simpatične smicalice da bi se međusobno zabavili.
Porijeklo Dana šale
Iako tačno porijeklo Dana šale nije u potpunosti razjašnjeno, istorija ukazuje na to da se običaj zbijanja prvoaprilskih šala najvjerovatnije razvio iz promjena u kalendaru tokom 16. vijeka.
Tokom srednjeg vijeka, Nova godina se u mnogim evropskim gradovima slavila 25. marta, a proljećne praznične svečanosti završavale su se 1. aprila. Međutim, 1564. godine francuski kralj Karlo IX odlučio je da reformiše kalendar (Edikt iz Rusijona) i pomjeri početak godine na 1. januar.
Mnogi ljudi, posebno u ruralnim krajevima, nisu na vrijeme čuli za ovu promjenu ili su jednostavno odbili da je prihvate, pa su nastavili da slave Novu godinu u proljeće.
Oni koji su prihvatili novi kalendar počeli su da se rugaju onima koji to nisu učinili, zbijajući razne šale na njihov račun. Najčešća šala bila je kačenje papirne ribe na leđa “žrtve”, uz uzvik “poisson d'Avril” (aprilska riba) kada bi je osoba konačno primjetila. Ova riba je simbolizovala mladu, lako uhvatljivu ribu i, samim tim, lakovjernu osobu.
Neki istoričari pronalaze i ranije tragove u književnosti, ističući sporni stih iz “Kenterberijskih priča” Džefrija Čosera iz 1392. godine, u kojem se pominju “trideset i dva dana od početka marta” (što bi bio 1. april) u kontekstu priče o lisici koja vara pijetla, mada to može biti i greška u prepisivanju drevnih rukopisa.
U Britaniji, prva poznata referenca na praznik datira iz 1686. godine, kada ga je pisac Džon Obri nazvao “Praznikom budala” (Fooles holy day).
Najpoznatije šale
Masovni mediji odigrali su veliku ulogu u popularizaciji 1. aprila, a neke od medijskih šala ušle su u istoriju zbog svoje uvjerljivosti:
Ovo se smatra najvećom medijskom prevarom svih vremena, a CNN ju je decenijama kasnije proglasio “najvećom šalom koju je bilo koja ugledna novinska kuća ikada izvela”.
Britanski javni servis BBC je u svojoj ozbiljnoj emisiji o aktuelnostima, Panorama, 1. aprila 1957. godine emitovao trominutni prilog o porodici iz Švajcarske (kanton Tičino) koja je imala izvanrednu “berbu špageta” zbog blage zime i navodnog “nestanka žiška za špagete”. Uz izuzetno uvjerljiv glas uglednog voditelja Ričarda Dimblbija i snimke ljudi kako skidaju kuvane špagete sa grana drveta, procjenjuje se da je emisiju gledalo osam miliona ljudi.
Špagete u to vrijeme u Britaniji nisu bile svakodnevna pojava, pa su stotine gledalaca narednog dana zvale BBC da pitaju za savjet kako da u svojoj bašti posade drvo špageta.
BBC je ponovo nasamario slušaoce objavivši da će poznati satni toranj Big Ben u Londonu dobiti moderan digitalni brojčanik.
Da bi priča bila bolja, dodali su da će prva osoba koja se javi i stupi u kontakt sa njima na poklon dobiti stare kazaljke sata.
Jedna od prvih i najpoznatijih istorijskih “podvala” desila se u Londonu 1. aprila 1698. godine. Tada je veliki broj naivnih građana prevaren i natjeran da ode do čuvene Londonske kule (Tower of London) kako bi prisustvovali događaju koji su lažno nazvali “Kupanje lavova”, prenosi Blic.
Poznata šala je bila i izum hamburgera za ljevoruke ljude. Burger King iz SAD objavio je 1998. godine reklamu o hamburgerima za ljevoruke koji su napravljeni tako da im sadržaj curi s desne strane.
Komentator američke televizijske mrežre NBS je jednog 1. aprila pričao o rekordnom prinosu kiselih krastavčića, dok je italijanski kanal TG2 objavio je da je na Marsu pronađena nafta i u vezi s tim pokazan je foto-materijal američke svemirske agencije NASA.
